Recensie |

Auteur: Renate van der Zee
Genre: Literaire non-fictie algemeen
ISBN: 9789044515664

Recensies Een meisje voor dag en nacht

‘Je leest weleens dat je in een boek wordt getrokken en dat het moeilijk is om te stoppen met lezen. Deze ervaring had ik nog niet echt, tot ik aan Een meisje voor dag en nacht van Renate van der Zee begon. Eigenlijk heb ik het boek in één adem uitgelezen. Het boek geeft een helder, prachtig en boeiend beeld van de positie van de vrouw in de Marokkaanse gemeenschap. Eenvoudig, maar zo doeltreffend geschreven dat je geen moment twijfelt of het wel waar is wat er wordt geschreven. Gelukkig blijkt dat het mogelijk is om aan die benauwende, en in dit geval ook bedreigende, cultuur te ontsnappen. Er zijn wel wat trucs voor nodig, maar de vrouwen met karakter lukt het. Daarom is het boek vooral een aanmoediging voor die vrouwen die zich nog in deze beklemmende cultuur bevinden. Ontsnappen is mogelijk! Renate van der Zee is erin geslaagd, zonder een spoor van sensatiezucht of vulgair taalgebruik, te bewijzen dat er nog veel mis in die cultuur. Het boek leest als een spannend jongensboek, met een zeer aangrijpende en verdrietige boodschap. Een aanrader voor iedereen die verder kijkt dan de buitenkant.' - Joop de Jager

--

‘Een fascinerend boek, dat je niet snel loslaat. Dit blijft nog even nadenderen.

Het boek is vlot geschreven en leest helder, bovendien kun je het als je erin begonnen bent niet meer wegleggen. De ik-stijl doet intiem aan, zodat een bepaalde betrokkenheid niet valt te ontkennen.

Daarnaast veroorzaakt de inkijk in het leven van deze hardwerkende en moeilijk te integreren migranten een gevoel van ongelofelijke verbazing en ongemak. De schrijfster gaat heel integer en duidelijk met de problematiek om en laat je op een bepaalde manier begrip opbrengen voor de spagaat waarin het meisje verkeert. Haar pijn en angsten zijn schokkend, en van haar familie, waarvoor ze toch solidariteit opbrengt, krijgt ze op geen enkele wijze begrip of hulp.

Haar eenzaamheid is schrijnend. Dat ze op een bepaald moment weet te ontsnappen en haar leven op een goed spoor zet, is heel erg moedig gezien haar achtergrond.

Dit boek is een aanrader voor alle mensen, het geeft namelijk inzicht in een volkomen andere cultuur en maakt duidelijk dat het niet gemakkelijk is om vanuit een andere wereld vol tradities te leven in Nederland.' - Ria Willemsen

--

‘Een meisje voor dag en nacht vertelt het aangrijpende levensverhaal van Ibtisam, een vrouw die vanaf haar zesde levensjaar wordt misbruikt door een van haar broers. Als eigenwijze puber kiest ze voor haar eigen leven en onttrekt ze zich aan de hiërarchische machtsverhoudingen binnen het gezin. Wanneer het trauma haar als volwassen vrouw blijft achtervolgen, zoekt en vindt ze hulp.

Het boek geeft inzicht in de betekenis van familie-eer en de gevolgen van de schending ervan in traditionele Marokkaanse gezinnen. Het is een schrijnend en paradoxaal verhaal over hoe Ibtisams familie haar tegen de gevaren buitenshuis probeert te beschermen, terwijl ze binnenshuis wordt geconfronteerd met geweld en vernedering. Hoe beladen het onderwerp is blijkt uit het feit dat deze vrouw haar verhaal uiteindelijk wel aan haar man, haar zus en anoniem aan de lezer, maar niet aan haar moeder durft te vertellen.

Het waargebeurde levensverhaal van deze dappere vrouw is het lezen absoluut waard. Het nawoord, waarin de auteur onder andere onderzoeksresultaten en ervaringen van hulpverleners weergeeft, maakt het boek compleet. De auteur is erin geslaagd om een beladen en complex onderwerp op een boeiende, integere en kernachtige wijze te beschrijven.' - Thea Oskam

--

‘Een confronterend verhaal over een meisje in een Marokkaans gezin. De titel is treffend: Een meisje voor dag en nacht, altijd en in elk opzicht dienstbaar.

Het is een verhaal waarin de nuchtere feiten een realiteit schetsen die niet alleen de evidente ontsporingen, maar ook de positieve aspecten laat zien van een cultuur waar je als buitenstaander niet echt greep op krijgt.

Het boek maakt de problematiek van een opgroeiend Marokkaans meisje helder. Het conflict tussen individualiteit en verantwoordelijkheid die haar wordt opgedrongen door familieverhoudingen wordt op een sterke en realistische wijze beschreven.

De hoofdpersoon, een krachtig karakter, weet zich los te maken van haar achtergrond, maar krijgt na jaren toch de rekening gepresenteerd van haar onderdrukte emoties en moet deze situatie alsnog onder ogen zien.

Ondanks verdriet en seksuele intimidatie blijft ze van haar familie houden.

Een boek dat indruk maakt. Met het oog op het huidige integratiedebat een aanrader.' - Els van der Vinne-de Kruijter

--

‘Prachtig boek, goed geschreven. Het pakt je direct en dan wil je doorlezen tot het uit is.

Het is geschreven in de ik-vorm. Desondanks maakt de hoofdfiguur duidelijk wat ze wil, iemand die slim en intelligent is. Gelukkig maar, daarom komt ze ook waar ze wil.

Dit boek maakte voor mij duidelijk hoe het leven van Marokkanen eruit kan zien. Kortom, een aanrader.

Het zou goed zijn als hulpverleners dit ook lazen. Ze begrijpen dan hoe de hiërarchie bij deze bevolkingsgroep in elkaar zit. En ook wat familie-eer en maagdelijkheid voor hen betekent.' - A. de Brabander-van Geest

--

‘Een meisje voor dag en nacht, geschreven door Renate van der Zee, belooft op de eerste bladzijde een verhaal te worden dat gaat over een warme, gezellige familie, bestaande uit vader, moeder, vier jongens en twee meisjes. Niets blijkt minder waar te zijn; al gauw verandert het in een verslag van het leven van een familie waarin de mannen zo vrij zijn als een vogeltje en de vrouwen niets mogen en behandeld worden als slavinnen, die letterlijk dag en nacht klaar moeten staan voor deze mannen. De moeder en de dochters worden gekoeioneerd, behandeld als oud vuil (vrouwen dienen nergens voor, behalve voor het dienstbaar zijn aan de man en weigeren ze dit, dan kunnen ze klappen verwachten).

Het meest dramatische in dit boek is dat de hoofdpersoon, Ibtisam, door haar broer seksueel misbruikt wordt en haar daarvoor het zwijgen wordt opgelegd door middel van doodsbedreigingen door diezelfde broer. Dit verhaal grijpt je als lezer naar de keel, verontwaardigt je en doet je ontsteken in woede, vanwege de hulpeloosheid van de hoofdpersoon, de geslepenheid van de dader en het feit dat de vrouw in deze hypocriete cultuur bij het minste of geringste wat ze doet gezien wordt als hoer, terwijl de man bij alles wat hij doet vrijuit gaat.' - An de Haas-Gies

--

‘Een adembenemend boek over een zeer delicaat onderwerp.

De verstikkende familieverhoudingen en tradities die geschetst worden, de eenzaamheid van de hoofdpersoon, de Marokkaanse Ibtisam, haar gevecht om haar eigen weg te gaan dwingen respect af!

Vader zit nutteloos thuis, broers belanden in de criminaliteit, moeder niet meer dan een werkezel, naar familie hier in Nederland, en in Marokko moet de schone schijn worden opgehouden.

Meisjes hebben te gehoorzamen en over hun eerzaamheid wordt gewaakt. In dit verhaal moet het seksueel misbruik van een broer geduld en verzwegen worden; wat een eenzaamheid als je werkelijk niemand in vertrouwen kunt nemen.

Het doet goed te lezen dat Ibtisam ondanks haar moeizame start in het leven haar verwachtingen waar kan maken, maar tot welke prijs? Hoelang kan ze zwijgen? Hoe houdt ze dit vol?

Een sterke persoonlijkheid, die haar verhaal heeft willen vertellen aan de schrijfster. Een bitter verslag; onmacht en woede kwamen bij me op. Familie-eer is belangrijker dan de integriteit van deze vrouw, die uit mededogen met haar moeder anoniem wil blijven!

Erg moedig dat Renate van der Zee over dit grote taboe heeft geschreven, ik hoop dat het lotgenotes bereikt en dat zij er wat mee kunnen.' - Teuni Verloop

--

‘Een boek waar ik van dacht: Dit is een boek met een belangrijk verhaal. Dit wil ik delen met anderen, bespreekbaar maken, doorgeven.

Een verhaal dat eerlijk, direct, maar ook met grote zorgvuldigheid is opgetekend door de schrijfster. Geen banale incestbeschrijvingen, maar heldere, realistische taal, zonder fratsen.

Het tijdsbeeld is vooral herkenbaar voor mensen die in de jaren vijftig/zestig geboren zijn.

De eerste allochtone buurtgenootjes, die andere "vreemde" medeleerling(e) in de klas. Die ene buurman, die in ploegen werkte, anders sprak en er anders uitzag, met vaak op de achtergrond een groot gezin, waarbij de vrouw en dochters bijna onzichtbaar bleven.

Een herkenbare buitenkant voor velen van ons, maar tegelijkertijd een ver van onze belevingswereld af staande binnenkant.

Een huis, een gezin, een benauwde beslotenheid, geheimen en opvattingen, gewoontes en levenswijzen, voortkomend uit eeuwenoude tradities. Niet passend bij het tijdsbeeld van nu.

Dit boek is een aanrader. Respect voor Ibtisam, hoofdfiguur uit dit boek. Ondanks de verschrikkelijke tegenslagen ontwortelt ze zich van haar familie en ontwikkelt ze zich tot een zelfstandige, onafhankelijke vrouw van deze tijd.

Waardering voor Renate van der Zee, die ons via dit boek deelgenoot maakt van deze heldhaftige daad, en aandacht vraagt voor incestproblematiek in migrantengezinnen.' - S. Jong

--

‘In vrij korte zinnen stelt de schrijfster het verhaal samen aan de hand van gegevens aangedragen door een Marokkaanse vrouw.

De tweeëntwintig hoofdstukken worden omsloten door een proloog en een epiloog. De titel lijkt vrij onschuldig, maar na de proloog is deze beladen. De epiloog laat zien dat Ibtisam, ondanks alle gebeurtenissen, zich niet geheel los kan maken van haar familie.

Een jong Marokkaans meisje komt met haar familie naar Nederland. Ook daar wordt het leven bepaald door tradities, gezagsverhoudingen, door de meegebrachte cultuur. Daarin behoort de vrouw dienend te zijn en is de kuisheid van de vrouw - althans, naar buiten - essentieel. Iedereen zit gevangen in dit sterk gesloten weefsel. Maar iedereen accepteert zijn plaats. Enige vrijheid hebben de broers. Een van hen laat zich door zijn "lievelingszusje" seksueel "bedienen". Zij mag hierover tegen niemand iets zeggen. Niemand durft ze in vertrouwen te nemen, bang ook voor een negatieve reactie. Ook veel later kan zij daarover niet praten.

Geleidelijk komt ze in verzet, niet alleen tegen het seksueel misbruik, maar tegen heel het bekrompen leven. Langzaam weet ze zich te bevrijden.

Het gedeelte tot de ontmoeting met Johan, haar latere echtgenoot, is indringender. Daarna gaat het tempo van het vertellen omhoog en wordt het verhaal oppervlakkiger.

Een beklemmend maar verhelderend, vlot geschreven verhaal.' - Floor Elants

--

‘Je leest erover in de krant, je praat erover met vrienden of collega's en nu is er dat boek over de verzwegen problematiek van incest in een migrantengezin, en dan komt het onderwerp heel dichtbij en zit je er met de neus bovenop!

De gemakkelijke schrijfstijl maakt dat je meteen moet proberen de motivatie van de dader en de verlammende eenzaamheid van het slachtoffer te begrijpen.

Het lezen van het boek heeft direct tot gevolg - en dat is de bedoeling van de schrijfster - dat het gegeven je iets doet en dat een veilige, onbezorgde jeugd niet vanzelfsprekend is.

De hoofdpersoon is haar identiteit kwijt in haar kindertijd, maar het is krachtig beschreven hoe ze zich ontworstelt aan haar moeilijke leven en als jonge vrouw haar weg vindt.

Het boek is door Renate van der Zee in verhalende vorm geschreven, nadat zij in vertrouwen is genomen door een jonge Marokkaanse vrouw, die vond dat haar incestverleden bespreekbaar moest worden; een taboe doorbroken, om zo te voorkomen dat er nieuwe slachtoffers gemaakt worden.

Niet alleen wordt de incest behandeld, maar ook de familie-eer komt ter sprake, en tussendoor kan de lezer ook nog een kijkje in de geïsoleerde wereld van integratie van een gezin in de westerse samenleving nemen.

Kortom: een boeiend boek over een beladen onderwerp dat je meteen pakt, en eenmaal eraan begonnen, wil je het in één ruk uitlezen. Uitgelezen blijft het nog een tijd hangen in je systeem.

Aan te bevelen!' - Herna Versluis

--

‘"Ibtisam, je broer roept je, ga naar hem toe." Hoe onschuldig dit ook klinkt en hoe onschuldig deze uitspraak ook lijkt voor degenen die hem in dit boek uitspreken ... onschuldig is hij zeker niet! Dit waargebeurde verhaal is zeer vlot te lezen. Ibtisam vertelt over haar leefwereld binnen het traditionele Marokkaanse gezin waarin ze opgroeide. Helaas wordt ze hierin als kind het slachtoffer van incest ... "Ik begrijp niet wat de bedoeling is, maar ik weet wel dat ik het vreselijk vind..." Al lezende wordt al gauw duidelijk hoe de cultuur in dit gezin in elkaar zit en hoe onbegrijpelijk dit kan zijn voor de Nederlandse cultuur waarin het gezin zich bevindt. In tegenstelling tot het serieuze thema van het boek wordt het verhaal zo nu en dan met een vleugje humor door Ibtisam verteld. Mede hierdoor komt naar mijn mening haar gevoelsleven en het zware dilemma van Ibtisam niet helemaal over. Soms lijkt het alsof het haar innerlijk weinig moeite heeft gekost om voor haar eigen geluk te strijden. Maar hoe in eerste instantie dit ook mag lijken, gaandeweg het verhaal blijkt toch dat de moedige Ibtisam een zware strijd heeft moeten doorstaan.' - Natasja Makaruku

--

‘Het aangrijpende levensverhaal van Ibtisam, een meisje dat opgroeit in een traditioneel Marokkaans gezin. Doordat de schrijfster het gezin en de naaste omgeving door de ogen van het meisje beschrijft, komen de gebeurtenissen bij de lezer vanaf de eerste bladzijde keihard binnen. In de week dat ik het boek las, kwam ik er niet van los. Dit is een groot compliment voor de schrijfster, die er in een vloeiende en prettige stijl in is geslaagd om de (gevoels)wereld van Ibtisam zonder al te grote woorden direct maar met veel respect neer te zetten. Naast een onthutsende inkijk in de kennelijk nog bestaande Marokkaanse gezinscultuur is het toch vooral een verhaal over persoonlijke twijfel, moed en doorzettingsvermogen. Dit alles tegen de achtergrond van een intens traumatische ervaring als jong meisje, die ten koste van alles verzwegen moest worden en haar verdere leven beheerst. Een eerlijk en ontroerend relaas over seksuele frustraties, de roep om erkenning van haar ouders en het bevechten van een plaats in de Nederlandse maatschappij. Ze kiest niet voor het slachtofferschap, maar trekt tegen alle dogma's en regels in toch haar eigen plan. Een voorrecht om hiervan getuige te zijn. Een absolute aanrader.' - Gerard Manning

--

‘Een meisje voor dag en nacht is een krachtig verhaal over een Marokkaanse vrouw die zich op eigen kracht weet te ontworstelen aan haar onderdrukkende jeugd.

Van der Zee heeft de indrukwekkende gave om je volledig mee te nemen in de wereld van een traditionele Marokkaanse familie. Hier staat de familie-eer centraal en hebben mannen de volledige zeggenschap over de vrouwen.

In die context begint het misbruik van de dan zesjarige Ibtisam door haar oudere broer Rachid. Het seksueel misbruik gaat door tot haar puberteit. Dan ontworstelt Ibtisam zich hieraan door de wetenschap dat zij degene is die de familie te schande maakt als ze zwanger raakt.

Op haar achttiende ontmoet Ibtisam de Nederlandse Johan en gaat ze in het geheim een relatie met hem aan. Ze trouwt met hem, ondanks de aanvankelijk heftige bezwaren van haar familie. Ook weet Ibtisam haar droom om politieagent te worden te bereiken.

Maar op een gegeven moment komen haar jeugdervaringen weer boven en uiteindelijk stort ze geheel in. Dan kan ze haar jeugdervaringen niet langer geheimhouden.

Dat heeft geresulteerd in dit indrukwekkende verhaal, dat schokt, ontroert en overtuigt van a tot z.' - Dominique Rothengatter

--

‘Een boek dat je in je ziel raakt. Ibtisam is een Marokkaans meisje dat onzeker wordt doordat haar broer Rachid haar seksueel misbruikt. Niemand in het gezin merkt hier iets van en ze durft niets te vertellen, want wat zal er dan gaan gebeuren? Gaan haar ouders dan echt dood?

Ze draagt haar leventje zoals het komt totdat ze een Hollandse jongen ontmoet (Johan), met wie ze stiekem trouwt.

Net op tijd kan ze het gezicht van de familie redden door ook een Marokkaanse bruiloft te geven.

Ibtisam wordt gesteund door haar man om haar droom uit te laten komen als politieagente. Volledig vertrouwt ze haar man haar geheim toe uit haar verleden. Door wat ze heeft meegemaakt, krijgt ze een baan aangeboden die confronterend is gezien haar verleden. Ze begrijpt de gezinnen waar ze mee te maken krijgt o zo goed ...

Door de liefde van haar man en haar werk is Ibtisam van een klein, onzeker meisje een zeer zelfstandige vrouw geworden. ... Diep respect voor haar.

Een boek dat je in één keer wilt uitlezen.' - Jolanda van Laar

--

‘Renate van der Zee schetst in haar boek Een meisje voor dag en nacht een even onthullend als onthutsend beeld van een Marokkaans gezin in Nederland. Een gezin waarin de vader en de zonen het voor het zeggen hebben. De moeder en haar dochters zijn totaal ondergeschikt aan de willekeur van de mannelijke leden van het gezin. Dit gaat zelfs zo ver dat een van de dochters door haar broer seksueel wordt misbruikt.

Maar het boek geeft ook op een ontroerende wijze de strijd weer van deze dochter tegen de heersende cultuur in het gezin, tegen het feit dat de eer van de familie boven haar leven en geluk gaat. Ook de strijd om verder te leren en een zelfstandige positie in het leven te bemachtigen, ondanks de trauma's die ze door het misbruik heeft opgelopen. In het boek wordt duidelijk de onzekerheid getekend van de eerste generatie Marokkanen, die in Nederland nooit Nederlander zijn geworden en terug in Marokko ontdekken dat ze ook daar niet meer thuis zijn. Maar ook de onzekerheid van de tweede generatie, die klem zit tussen de oude Marokkaanse cultuur en tradities en de moderne Nederlandse samenleving.' - A. Liefaard

--

‘Eerlijk gezegd was ik een beetje sceptisch toen ik de korte omschrijving las. Alweer een boek over de door ons autochtonen moeilijk te begrijpen Marokkaanse cultuur? Maar al na het lezen van een paar bladzijden heb ik nog eens naar het gezicht van de schrijfster gekeken. Nee, ze ziet er niet uit als een Marokkaanse vrouw. Daarom des te boeiender hoe ze in de huid van dit meisje lijkt te kruipen. Een leuk, levendig kind, dat net als haar klasgenootjes ook graag buiten speelt en dol is op Barbies. Ze groeit op tussen twee culturen, met alle gevolgen van dien. Broers die boven de moeder staan en hun zusje naar hartelust kleineren en misbruik maken van hun macht. Onbegrijpelijk, zeker ook voor haar, als het binnen deze muren gevaarlijker blijkt te zijn dan buiten.

Ibtisam (Sam) wordt niet alleen als kind jarenlang seksueel misbruikt door haar broer Rachid, maar ook als oud vuil behandeld. Ze kan er niets tegen doen, want in het traditionele Marokkaanse gezin waarin ze opgroeit, is de familie-eer heilig en tel je als vrouw niet mee. Dit boek is een echte aanrader. Zeker voor deze generatie die opgroeit met meerdere culturen.' - Martha Essers

--

‘Een meisje voor dag en nacht is een boek waarin je vanaf de eerste pagina meegesleept wordt en verdrinkt. Het is een verhaal van stille pijn en innerlijke strijd tegen het taboe rondom incest in de Marokkaanse cultuur, maar evengoed een universeel verhaal van schaamte en verdriet van de problematiek rondom incest en geweld binnen gezinnen.

Het wachten op wat je weet dat er gaat komen en de ingehouden pijn en verdriet zijn in het boek zo voelbaar dat ze je de adem weghouden en lijken te verstikken. Het taalgebruik is zo frêle dat het bijna breekbaar is, en tegelijkertijd is in elke regel de kracht van Ibtisam te voelen.

Het boek is beklemmend en bevrijdend, kwetsbaar en krachtig, ontroerend en ijzig, van alles wat je voelt tijdens het lezen voel je bladzijden later het tegenovergestelde. Het is een prachtig boek over hoe dit meisje, deze vrouw, zich langzaamaan ontworstelt aan haar culturele en emotionele boeien en zich vrij maakt.' - Thessy Geerards

--

‘Op indringende wijze verwoordt Renate van der Zee in haar boek Een meisje voor dag en nacht de incestueuze jeugd en de ontworsteling daaruit van Ibtisam, een meisje dat opgroeit in een streng traditioneel Marokkaans gezin.

Een gezin waarin de wetten van de vader, maar meer nog die van haar oudere broers heer en meester zijn. Waar Ibtisam, haar moeder en haar oudere zus slechts dienen te luisteren en te gehoorzamen.

Zo kan het gebeuren dat Ibtisam thuis vanaf haar zesde jaar door haar een na oudste broer seksueel wordt misbruikt. "Als je broer roept, moet je luisteren."

Op haar twaalfde pikt ze het niet langer. Steeds vaker weet ze zich aan het gezin te ontworstelen.

Ze wordt verliefd op een Hollandse jongen. Door stiekem met hem te trouwen stelt ze haar familie voor een voldongen feit.

Dat Ibtisam een heel sterke vrouw is, blijkt wel. Ondanks het feit dat ze haar school niet heeft afgemaakt, brengt ze het tot politievrouw.

In haar werk wordt ze geconfronteerd met een Marokkaanse familie waar de dochter des huizes naar boven wordt geroepen door haar broer. Ook hier! denkt Ibtisam.

Renate en Ibtisam hebben een bijzonder belangrijk boek geschreven.

Ik vond het eigenlijk een heel liefdevol boek ondanks de incest. Ik hoop dat het op middelbare scholen verplicht op de leeslijst komt.' - Gea Boonstra-ter Steeg

--

‘Een meisje voor dag en nacht leest als een spannende thriller waarmee je midden in een Marokkaans migratiegezin belandt!

Ik had moeite om me van het verhaal los te maken en heb het boek in één ruk uitgelezen.

Het verhaal geeft een bijna intieme inkijk in de traditionele Marokkaanse wereld, en met verbazing en ongeloof heb ik meegeleefd met het levensverhaal van de hoofdpersoon, die zich ondanks het feit dat ze opgroeit in het "vrije" Nederland en het feit dat ze zich ontworstelt aan haar familie nooit helemaal los kan of wil maken van haar cultuur en zeker niet van haar familie.

Een sfeervol geschreven verhaal, waarmee schrijfster Renate van der Zee mij meer begrip heeft gegeven voor onze Marokkaanse medeburgers!' - Margriet Sigtermans

--

‘In Een meisje voor dag en nacht beschrijft Renate van der Zee de situatie in een traditioneel Marokkaans gezin, waarin de mannen de regels bepalen en de vrouwen hun bevelen slechts hebben op te volgen. Ibtisam kan zich maar moeilijk vinden in die verdeling. Ze wil, tegen de zin van haar vader, graag verder leren en kan zich niet voorstellen dat de seksuele handelingen die haar broer Rachid haar laat verrichten werkelijk "goed" zijn.

Al vanaf haar kleutertijd moet Ibtisam doen wat haar vader en broers haar opdragen, laten wat ze haar verbieden en hun straffen lijdzaam ondergaan. Als lezer wind je je als vanzelf op over deze gang van zaken, daar hoef je geen mensenrechtenactivist voor te zijn. Het leven voor een meisje als Ibtisam lijkt zó oneerlijk en tegelijk zó uitzichtloos, dat wens je je ergste vijand nog niet toe.

Renate van der Zee levert met haar nieuwste roman een prachtig werk. Het boek is, hoe pijnlijk ook, zeer realistisch geschreven en erg prettig te lezen. De zinnen lopen goed, de dialogen zijn sterk opgebouwd en de hoofdstukken vliegen aan je voorbij. Bovendien laat Van der Zee weten dat er hoop gloort: ook uit een beklemmende situatie als die van Ibtisam lijkt ontsnapping mogelijk. Een meisje voor dag en nacht is een absolute aanrader voor wie al vrijheid heeft en voor wie deze wil bevechten. Kortom: voor iedereen.' - Berber Bouma

--

‘Alsof je een dagboek leest; vanaf de eerste bladzijde wordt je meegezogen in het leven van het meisje Ibtisam. Haar jeugd in een traditioneel Marokkaans gezin wordt beschreven met de naïeve kijk van een kind. De angst, het schuldgevoel en de schaamte wanneer ze seksueel wordt misbruikt, beleef je zonder vooroordelen. Ze heeft geen keus. In een cultuur waar maagdelijkheid het grootste goed is, is het zelfmoord om je broer te beschuldigen van incest. Het lijkt wel alsof niemand in het gezin een keus heeft. De familie-eer gaat boven alles. Vader, moeder, broers en zus, allen zitten vast in hun eigen rol. Niemand ziet wat er met Ibtisam gebeurt.

Gelukkig bezit ze gezonde Hollandse vechtlust - ze moet en zal verder leren. Ook als dat betekent dat ze een dubbelleven moet gaan leiden. Je gunt het haar zo, een beetje geluk. Maar Een meisje voor dag en nacht is geen sprookje. Ibtisam draagt het misbruik haar leven lang met zich mee. De worsteling met haar eigen lichaam, haar opvoeding, en haar familie gaat door. Dat maakt dit boek niet alleen meeslepend en realistisch, maar zorgt er bovendien voor dat Ibtisam een plek in je hart verovert.' - Martine Lucassen

--

‘Het boek schetst het leven van een traditioneel migrantengezin. Vader en moeder komen van het Marokkaanse platteland. Op heel jonge leeftijd vindt er een gearrangeerd huwelijk plaats. Het gezin verhuist naar Tetouan, een grote stad in Noord-Marokko. De vader vertrekt in 1964 naar Nederland om te werken en laat in 1966 zijn gezin - moeder en vier kinderen - overkomen. In Nederland worden nog twee kinderen geboren, onder wie Ibtisam, de hoofdpersoon van het boek.

Na een korte introductie over de familiegeschiedenis schetst Van der Zee in helder en vlot taalgebruik het leven van Ibtisam in een gezin waarin de familie-eer centraal staat, met de grote beperking voor het leven van de moeder en dochters die hier het gevolg van is. De twee oudste broers domineren het gezin en bepalen de levensruimte van de andere gezinsleden. Ibtisam wordt vanaf haar zesde jaar seksueel misbruikt door haar een na oudste broer. Dit gaat gepaard met doodsbedreigingen. Haar leven staat van jongs af aan in het teken van het zoeken naar de mogelijkheden van een zo zelfstandig mogelijk leven. Het seksueel misbruik stopt als Ibtisam aan het eind van de lagereschoolperiode ongesteld wordt en de angst om zwanger te raken groter wordt dan haar afgedwongen gevoel van onderdanigheid. De wensdromen over een eigen leven beginnen en gaandeweg weet Ibtisam afstand te nemen en haar eigen weg te gaan. Het boek is met vaart geschreven en brengt het opgroeien van het meisje tot zelfstandige vrouw, met alle obstakels die overwonnen moeten worden, goed in beeld zonder ook maar ergens larmoyant te worden.' - Hans van Westerlaak

--

‘Ik heb bewondering voor Ibtisam dat ze het lef heeft gehad om haar verhaal op te laten schrijven. En dat ze zich zo heeft teruggevochten om te worden wat ze altijd wilde zijn, een onafhankelijke vrouw. Het was hartverscheurend om te lezen wat ze heeft doorgemaakt en dat ze werd misbruikt door haar broer, en dat al vanaf haar zesde jaar. Dat je als vrouw en meisje in een traditioneel Marokkaans gezin geen rechten hebt, maar alleen plichten jegens de vader en de broers.

Ik moest het boek af en toe wegleggen, zo heftig was het. En het maakte me boos dat het in deze tijd nog steeds voorkomt. Vooral het feit dat het thuis gebeurt, je ouderlijk huis, waar je veilig hoort te zijn. Ik hoop dat Ibtisam een signaal heeft afgegeven naar andere meisjes uit haar cultuur om het niet meer te laten gebeuren en om hulp te zoeken en vooral te praten met goede hulpverleners. Twee zinnen die me heel erg zijn bijgebleven: "Ze weet niets en ze heeft nooit iets geweten, mijn moeder. Ze heeft me nooit beschermd en wat heb ik haar daarom gehaat. Maar toch is zij mijn moeder." Renate beschrijft alles heel goed en duidelijk. Complimenten.' - Ineke Albers

--

‘In eerste instantie moest ik er even in komen, maar gaandeweg werd ik gegrepen door dit verhaal. Het onrecht dat zo'n kind wordt aangedaan, is erg aangrijpend en misselijkmakend.

Dit onrecht en de machteloosheid worden mooi omschreven, het blijft boeien en je wilt heel graag weten hoe het verder gaat.

Er waren momenten in het boek dat ik dacht: Zeg het nou! Laat het toch niet zo ver komen. Je voelde ook duidelijk de spanning die dit meisje voelde en dat ze er niets tegen kon doen. In feite was ze erg alleen en eenzaam, en ook al zou ze het tegen iemand gezegd hebben, niemand zou haar geloven.

Het boek heeft mij zeer aangegrepen en ik hoop dat het vertellen van haar verhaal haar iets gebracht heeft.

Als je eenmaal in het verhaal zit, lees je in één adem door en het verhaal laat je ook niet zo gauw meer los.

Ik kan niet zeggen dat het een mooi boek is omdat het onderwerp te gruwelijk is, maar de manier waarop het verteld is, maakt het wel pakkend.' - Anja Franken

--

‘Yvonne Keuls schetste in Het verrotte leven van Floortje Bloem (1982) een aangrijpende geschiedenis van meisjes die te maken krijgen met prostitutie, drugs, seksuele intimidatie. Haar boek was jarenlang een topper op boekenlijsten. Renate van der Zee volgt het spoor van Keuls. In Een meisje voor dag en nacht (2010) geeft ze een realistisch en intrigerend beeld van een voor velen onbekende wereld. De hoofdpersoon, het meisje Ibtisam, opent de tot nu gesloten deur van een Marokkaans gezin dat zich niet heeft kunnen aanpassen aan het "boze" Nederland.

"De onzinnige gedachte dat ik thuis moest blijven omdat er buiten van alles met me zou kunnen gebeuren. Terwijl ik thuis juist het meest te vrezen had", verzucht Ibtisam in de epiloog.

Wat zij te vrezen had, weet de lezer en hij is er dan van overtuigd dat dit boek terecht een topper zal worden op boekenlijsten.' - Gerard Keijsers

--

‘Mij bezorgden de woorden "Ik heb hulp nodig" tranen in de ogen. Eer je dat toegeeft ... Dan heb je jaren van een gevecht met jezelf achter de rug. Er is zo vaak op je eergevoel gespeeld: als meisje mag je je familie niet teleurstellen. Maar de familie mag jou wel manipuleren. Zelfs al in een tijd dat je amper het verschil weet tussen links en rechts. Moedig om dan na zo veel jaar toch je verhaal te willen doen. En uiteindelijk dan op weg naar genezing, hoewel je er nooit meer vanaf komt. Van je besmeurde kinder- en jeugdjaren. Dit boek zou verplichte kost moeten zijn voor eenieder die met meisjes werkt. En alle meisjes zouden het moeten lezen. Het zegt: wacht niet te lang met vertellen wat er gebeurde. Ik kan het weten. Ik ben ook zo'n meisje ...' - Irene van der Vlies

--

‘Renate van der Zee is erin geslaagd om "het verhaal van iemand anders" zo neer te zetten dat ik op een gegeven moment ging twijfelen of ik niet toch met een autobiografisch verhaal te maken had.

Letterlijk vanaf de eerste regel kreeg ik het al benauwd, zo dichtbij voelde het aan en zo snel ook werd ik het verhaal in getrokken.

De woede en het gevoel van onmacht die de beschreven onrechtvaardigheden in met name het eerste deel bij mij opriepen, maakten me des te duidelijker hoe knap het is wanneer een schrijver dat voor elkaar krijgt met een verhaal "uit de tweede hand".

Je voelt wat het inhoudt om in een patriarchale omgeving op te groeien. We zijn ons er niet van bewust hoever de dynamiek in zo'n gezin van onze belevingswereld af ligt, waardoor het voor zo'n meisje bijna onmogelijk is om hulp te zoeken. Alleen door uiteindelijk in haar eigen kracht te gaan staan is ze in staat uit die cirkel van onderdrukking te stappen. Maar dat doet je tegelijkertijd bedenken hoeveel meisjes dat niet lukt.

Mooi vond ik dat de achtergronden van de moeder belicht worden, zodat haar houding begrijpelijk wordt.

Het nawoord is bijna een soort nazorg voor de lezer en tegelijkertijd een oproep om in onze multiculturele samenleving niet alleen vanuit ons eigen referentiekader te reageren.' - Rona Lichtenberg

--

‘Na het boek met de titel Eerwraak in Nederland heeft Renate van der Zee opnieuw geschreven over de problematiek van migrantengezinnen in Nederland. Ze gaf haar boek de titel Een meisje voor dag en nacht. Aan de hand van het levensverhaal van een Nederlandse politievrouw van Marokkaanse afkomst schetst ze het leven van een meisje uit een gezin met zes kinderen.

Al vanaf haar zesde jaar wordt het meisje, Ibtisam, door een oudere broer seksueel misbruikt. Het klinkt heel paradoxaal, maar het meisje mag niet buiten spelen, geen boodschap doen, omdat ze dan met jongens in aanraking kan komen. Dat is gevaarlijk. Wat binnen - in huis - gebeurt, wordt niet opgemerkt door de vader, noch door de moeder. Ze durft het niet tegen haar moeder te zeggen. Ook op school zwijgt ze.

Ze komt tegen haar broer in opstand als ze voor het eerst menstrueert. Ze neemt haar leven in eigen hand, trouwt met een Nederlander en gaat een opleiding volgen als politieagent.

Nadat ze een dochter krijgt, beginnen de problemen van haar verleden haar parten te spelen.

Hoe die problemen zijn ontstaan en aangepakt worden, wordt boeiend beschreven in dit boek. Lees het!' - Bea Fondse

In één avond heb ik dit boek uitgelezen! Een uitermate onderhoudend boek, met een vlotte verteltrend, een echte pageturner. Wat mij het meest heeft aangesproken, is dat het inzicht geeft in de tradities van een Marokkaans gezin. Van der Zee schrijft niet alleen over de familie-eer, maar ook over het dagelijks leven en de positie van de vrouw in een traditioneel migrantengezin. Het is mooi en goed om te lezen hoe Ibtisam zich weet te bevrijden uit de ervaring van incest binnen dit gezin. Een mooi boek over een dapper meisje. - Leo in 't Veld

-- 

Na enige hoofdstukken gelezen te hebben twijfelde ik een moment of ik wel verder wilde lezen ...

Er kwamen zo veel emoties in mij naar boven, ik voelde zo veel medelijden met het kleine meisje Ibtisam; zo veel boosheid om wat haar werd aangedaan.

Het bleef gelukkig bij een moment: dit boek is zeer de moeite waard om gelezen te worden!

Renate van der Zee is er volledig in geslaagd om het levensverhaal van Ibtisam zo te vertellen dat het boek blijft boeien tot de laatste bladzijde. - Joke Vink

--

Het boek is bedoeld om inzicht te geven in de cultuur, verhoudingen en spanningen binnen Marokkaanse gezinnen. De hoofdpersoon laat haar aangrijpende verhaal vertellen door schrijfster Renate van der Zee. Ook in Nederlandse gezinnen komen elementen voor die we in dit boek aantreffen, maar de ontsnappingsmogelijkheden zijn groter en de wraak is vaak minder.

Jammer vond ik wel dat de schrijfster het verhaal niet vertelt als een goed geïnformeerde buitenstaander maar in de ik-vorm. Zij kan zich onvoldoende identificeren met de hoofdpersoon in haar nijpende omstandigheden. Dit doet afbreuk aan de intensiteit van het verhaal en maakt het moeilijk echt mee te leven. De hoofdpersoon en de vader zijn hierdoor minder sterk gekarakteriseerd dan zou moeten om het verhaal de emotionele waarde te geven die het verdient.

Pas vanaf het moment dat de hoofdpersoon het gezin ontvlucht, wordt de vertelling eigener en beklemmender. Er is gelukkig toch een happy end, iets wat waarschijnlijk voor veel Marokkaanse meisjes in een soortgelijke situatie helaas niet het geval zal zijn. - A. Hacking

--

Beklemmend verhaal over een dappere Marokkaanse vrouw met een groot geheim. Door de eigentijdse en vlotte schrijfstijl van Van der Zee wordt dit verhaal over incest geen loodzwaar gegeven, maar een vertelling die je doet meeleven en mee voelen. - Julia Westenberg- van der Vat

--

Dit boek belicht allerlei facetten van het leven van een Marokkaans meisje in Nederland: de familie-eer (maagd-zijn als je gaat trouwen), haar ondergeschikte rol in het gezin en de familie, de bevoorrechte positie van de zonen, met name de oudste zoon, en het leven in armoede, zowel in sociaal-emotioneel als in intellectueel opzicht (zo heeft Ibtisam, de hoofdpersoon, geen eigen speelgoed).

Wat mij als lezer vooral trof waren de vakantie naar Marokko (het volstouwen van de auto), de liefde van Ibtisam voor haar moeder, haar beslissing om het geheim van seksueel misbruik voor zich te houden, en de beschrijving van haar stiekeme aanwezigheid bij het kerstdiner van haar aanstaande Nederlandse schoonouders.

Het is opvallend dat er maar zo weinig mensen zijn die mogelijke signalen oppikken en hulp bieden. Dit zet aan tot nadenken en geeft je gevoelsmatig ook een stille opdracht mee na het lezen van het boek. - Mevrouw Wielemaker

-- 

Een boek dat ieder meisje zou moeten lezen. In korte, heldere zinnen beschrijft Renate van der Zee het verhaal van een dapper Marokkaans meisje, Ibtisam. Je wordt direct vanaf het begin meegetrokken in het leven van haar familie, dat gekleurd is door eeuwenoude tradities en de moeite om deze te handhaven in een andere cultuur.

Ibtisams liefde en loyaliteit voor haar ouders en zus, maar ook de angst voor haar broers maken het haar vaak onmogelijk te blijven vechten voor haar wens op een beter leven. Hoop en teleurstelling wisselen elkaar in snel tempo af.

De gevolgen daarvan , waaronder het misbruik door haar broer, worden zo natuurlijk beschreven dat het is alsof je het van dichtbij meemaakt. Dappere politievrouw, bedankt! - Greetje van der Werf

--

Ik heb dit boek in één adem uitgelezen. Enerzijds met verbijstering over hoe het mogelijk is dat niemand in het gezin ook maar enig vermoeden van de incest had. Anderzijds met grote bewondering voor Ibtisams moed om haar verhaal openbaar te maken. Er is veel leed in de wereld, maar dat lijkt meestal heel ver weg. Anders is dat met dit verhaal: het is zo dichtbij, het kan bij wijze van spreken bij de buren gebeuren, wat het haast beangstigend maakt. De manier waarop Renate van der Zee het verhaal heeft geschreven, maakt dat je het boek eigenlijk wilt wegleggen, je wilt er liever niet van weten, maar je doet dat niet want je kunt er niet omheen: incest vindt overal en altijd plaats. Het is goed dat je daar zo nu en dan op wordt gewezen door een persoonlijk verhaal. In een korte, staccatoachtige stijl weet de schrijfster je aan het lezen te houden en steeds weer je nieuwsgierigheid te wekken.

In één woord: prachtig! - Marlies E.J. van den Bos-van Sambeek

--

Een indrukwekkend, niet sentimenteel maar duidelijk, eerlijk verhaal.

Makkelijk leesbaar en zeer toegankelijk.

Duidelijk en met respect maakt het boek gaandeweg duidelijk wat eenvoudige, ongeschoolde mensen kunnen doormaken binnen een geïsoleerd bestaan in de Nederlandse samenleving. Ouders die van hun kinderen houden, zien hun gezin uit elkaar vallen en vervreemden van alles wat waardevol voor hen is. Incest binnen de niet-gecontroleerde machtsverhoudingen komt voor en is onbespreekbaar, op een enigszins vergelijkbare manier als het seksueel misbruik in seminaries en instituten dat op dit moment actueel is.

Dit boek opent misschien deuren. Alle lof voor Renate van der Zee. - Marja Pijpers

--

Een aangrijpende beschrijving van de strijdlust van een Marokkaans meisje in Nederland dat volwassen wordt binnen de muren van de Marokkaanse cultuur. Haar verzet tegen het misbruik, en haar worsteling met broederliefde, morele onderdrukking, de macht van eergevoel, en trouw aan familie, wortels en cultuur zijn heel goed voelbaar.

Hetzelfde geldt voor de onmogelijkheid om hulp te krijgen van een onderdanige moeder en van een vader die teleurgesteld en verbitterd is in zijn verwachtingen van het veelbelovende land.

Haar vlucht in een overhaast geheim huwelijk lijkt een manier om haar dromen te kunnen waarmaken: geluk, opleiding en zelfstandigheid. Maar door haar pijnlijke jeugdervaringen te onderdrukken lijkt ze alsnog psychisch onderuit te gaan. Gelukkig vindt ze uiteindelijk toch een opening om haar grote geheim te vertellen. Dan pas kan de werkelijke verwerking beginnen.

Prettig geschreven zodat je blijft doorlezen, zelfs als je dat normaal niet of nauwelijks doet. - Miek Servais

-- 

Een meisje voor dag en nacht is haast niet weg te leggen. Dat een Nederlandse vrouw zo goed het waargebeurde verhaal van een Marokkaanse kan weergeven, betekent dat ze zich echt heeft verdiept in die zo andere cultuur. Het boek leest, ondanks het serieuze onderwerp, heel vlot en drukt je met de neus op de feiten. Voor ons nuchtere Nederlanders is het onvoorstelbaar dat vele generaties vrouwen van jongs af aan als voetveeg of erger gebruikt zijn door hun vader en broers. Het is te hopen dat ook Marokkaanse vaders dit boek lezen en gaan proberen hun kinderen anders op te voeden.

Een echte aanrader, zoals we gewend zijn van uitgeverij de Geus. - Mw. C. H. Batist

-- 

Verplichte kost voor hulpverleners en mensen die zich bezighouden met het integratievraagstuk.

Een meisje voor dag en nacht is niet alleen het verhaal van een Marokkaanse vrouw die in haar jeugd door haar broer werd misbruikt. Meer nog geeft het wellicht een beeld van een gezin in verwarring. Een vader die de grip op zijn gezin kwijtraakt, een moeder die ‘niet-geïntegreerde allochtoon' op haar voorhoofd heeft staan. Jongens die zich enerzijds als bewaker van de Marokkaanse cultuur opstellen en die zich anderzijds misdragen, meisjes die onderdanigheid als grootste deugd meekrijgen en tegelijkertijd ruiken aan ongeoorloofde vrijheden. En bij dit alles staat de eer van de familie centraal. Je zou je bijna afvragen na het lezen van dit boek hoe het komt dat een groot aantal Marokkaanse gezinnen zonder noemenswaardige problemen in de Nederlandse cultuur is geïntegreerd. Het verhaal is in een soepele stijl geschreven. Je voelt mee met de emoties en angst van Ibtisam en je begrijpt gaandeweg waarom haar woede pas in een later stadium ontwaakt. Haar bewonderenswaardige veerkracht en het kijkje in de keuken van dit Marokkaanse gezin maken dit boek meer dan de moeite van het lezen waard. - Gea van Beuningen

--

Vanaf de eerste bladzijde werd ik helemaal gegrepen door het verhaal.

Het lijkt te beginnen als een lieflijk sprookje, waarin kinderen aardig met elkaar omgaan, maar in de onschuldige openingszin voel je de dreiging al: "Kom je naar boven, Sam?" roept mijn broer Rachid.

In de verhalen die Rachid vertelt, worden de broers rijk en gelukkig en heeft zus Ibtisam slechts af en toe een bijrol.

Afwisselend neemt het verhaal je mee naar het leven in Marokko en in Nederland.

De "gesloten" manier van leven in het gezin komt goed naar voren. Je leeft met iedereen mee, vooral met de hoofdpersoon Ibtisam. Je begrijpt de keuzes die haar ouders maken om haar tegen de boze buitenwereld te beschermen. Het gevaar binnen het eigen gezin zien ze daarbij helaas over het hoofd. Ibtisam wordt heel veel onrecht aangedaan.

Renate van der Zee zorgt ervoor dat je vol spanning blijft doorlezen, in de hoop dat het goed zal aflopen met Ibtisam.

In de verantwoording en het nawoord besteedt Van der Zee aandacht aan de problematiek van incest en eerwraak. - Kuni van Ruler